Herfst

Ken je hem nog? She Goes Nana… de top 40-hit uit 1993 van de Belgische band The Radios – met de prachtige zin: colors will keep on turning. Het is een liedje over een heel bijzondere vrouw, maar als je het mij vraagt kan het net zo goed over moeder aarde gaan. 

“She shines like a rainbow, moves like a river…”

Het is dit liedje dat spontaan in mij opkomt als ik in het bos ben en me afvraag hoe dit seizoen een invloed op mij heeft. ‘Colors will keep on turning’ geldt ook wel een beetje voor mijn innerlijke leven op dit moment. Het lijkt nog niet echt stabiel te willen worden binnenin mij. Ik ben rusteloos maar ook moe. Zo nu en dan heb ik uitbarstingen van energie en ga ik als een bezetene oude troep opruimen. Maar ik kijk ook ietwat weemoedig terug op de zomer, en misschien zelfs nog wel op de lente. Is het allemaal alweer voorbij? Wat heb ik eigenlijk gedaan? Heb ik nog wel wat voor elkaar gekregen? Wat is de oogst? Is het een opbrengst waar ik tevreden mee ben? Ik voel me dankbaar, maar ook verdrietig soms, melancholisch. Het is ook een tijd van afscheid nemen, de verliezen inrekenen. Kijken wat er nog overeind staat en opnieuw beginnen. Plannen borrelen voor het nieuwe jaar, maar – zoals de eikels op het pad – in de wetenschap dat nog veel verloren zal gaan. Als ik geluk heb zal slechts één van deze plannen het overleven. Wat overigens prima is. Het is ontnuchteren, opschonen en zaden verzamelen. 

Zaden die een diepe, krachtige en doorleefde waarheid bevatten vanuit de plek en de tijd waar zij vandaan komen. 

Ik vraag me af hoe ze dat doet en pluk een knalgeel blad van een berk. Lekker, een beetje bitter, maar smaakvol. Het lijkt of ik nog dieper zak in de aarde. Alsof ook ik tot humus mag verworden en mag composteren. Ik wil hier wat meer over weten want ik vraag me af of die prachtige herfstkleuren ook fysiek iets met mij doen en wat die gele kleur eigenlijk veroorzaakt. Thuis lees ik dat het gele blad van de berk zijn heldergele kleur voornamelijk te danken heeft aan de het stofje xanthofyl; een geel pigment dat verwant is aan caroteen, wat we wel kennen van wortels.

In de zomer is dit gele pigment ook al aanwezig in de bladeren, maar door de veel grotere hoeveelheid groen chlorofyl overheerst de groene kleur. Wanneer de dagen korter worden en de temperaturen dalen in de herfst, begint de berk het chlorofyl in zijn bladeren af te breken en de voedingsstoffen terug te trekken in de takken en stam voor opslag. Op dat moment worden de stabielere gele xanthofylen en oranje carotenen zichtbaar, wat resulteert in de opvallende gele tinten van het berkenblad.

Is het gele blad dan alleen een teken van afbraak?

Nee, xanthofyl heeft ook een specifieke functie in het beschermen van het blad in de herfst. Het helpt de boom om te gaan met de afnemende lichtintensiteit en temperatuurschommelingen. Het voert de overtollige lichtenergie (die niet langer door het afbrekende chlorofyl wordt opgevangen) veilig als warmte af, waardoor schade aan de weefsels tijdens het afstervingsproces wordt voorkomen.

Zou het gele blad mij ook kunnen beschermen en helpen om te gaan met de herfst; mijn hersenmist, temperatuurschommelingen, verkoudheid en afnemende energie?

Wat bekend is van xanthofyl in het menselijk lichaam is dat het een antioxidante werking heeft en zo oxidatieve stress in hersenweefsel kan voorkomen. Een hogere concentratie van xantofyl in het bloed zorgt voor een beter geheugen, leervermogen en executieve functies (zoals besluitvorming). Dat komt mij goed van pas!  

Als ik dieper in de fysiologische werking van xanthofylen duik, zie ik dat het echte wonderdokters zijn, want het zijn krachtige ontstekingsremmers en cruciaal voor de gezondheid van het oog, ze beschermen de huid, de botten en verlagen het risico op kanker en hart- en vaatziekten. Eigenlijk geeft dit prachtige gele blad ons alles wat we nodig hebben in dit seizoen; liefdevolle zorg en hartverwarmende troost. En het zijn niet slechts een paar blaadjes; het zijn hele bossen vol. 

Ik voel me opeens geliefd hier in dit groen-geel-rode bos. En wat maakt het eigenlijk uit dat ik nog niet weet hoe het komende jaar eruit ziet of het huidige jaar afgesloten zal worden. Ik ben onderdeel van dit fenomeen; de herfst komt ook door mij heen tot leven. 

“Someday I’ll make her mine.”

Hoe het precies zit met dat blad en die stofjes, de invloed op mijn gestel en gemoed en hoe het allemaal in samenwerking functioneert, zal ik misschien nooit helemaal begrijpen. Maar wat ik wel weet is dat de ondergaande zon samen met de constante herfstwind zorgt voor een spectaculaire lichtshow wanneer het oranjeroze licht valt op het goudgele berkenblad. Het kan niet anders of deze troef is een afleidingsmanoeuvre om nog even niet al te doelgericht naar huis te gaan en nog even verder te zwerven met alles wat er is.

“And She Goes nananana nanananaa..”

“Colors will keep on turning”

> Voor alle verhalen van Nature’s Theater: Overzichtspagina